Diagnostyka laboratoryjna

Badania laboratoryjne mogą być potrzebne zarówno u zwierzęcia z objawami, jak i u pacjenta, który wygląda na zdrowego.

Wykorzystujemy je m.in. do:

• szukania przyczyny niepokojących objawów,
• oceny ogólnego stanu zdrowia,
• wykrywania zmian, które nie są jeszcze widoczne dla opiekuna,
• kwalifikacji do znieczulenia lub zabiegu,
• monitorowania chorób przewlekłych,
• kontroli skuteczności i bezpieczeństwa leczenia,
• porównywania wyników w czasie.

Nie każdy pacjent potrzebuje tego samego zestawu badań. Zakres diagnostyki dobiera lekarz na podstawie wieku, objawów, badania klinicznego, przyjmowanych leków i dotychczasowej historii zdrowotnej.

Krew może dostarczyć wielu informacji o organizmie, ale poszczególne badania odpowiadają na różne pytania.

Morfologia pozwala ocenić najważniejsze grupy komórek krwi: krwinki czerwone, krwinki białe oraz płytki krwi.

Może dostarczyć informacji pomocnych m.in. w ocenie:

• niedokrwistości,
• odwodnienia,
• stanów zapalnych i infekcyjnych,
• niektórych zaburzeń odporności,
• liczby płytek krwi i potencjalnych problemów z krzepnięciem,
• zmian wymagających dalszej oceny rozmazu krwi lub dodatkowej diagnostyki.

Sam wynik morfologii nie mówi automatycznie, jaka choroba jest przyczyną odchylenia. Często wskazuje kierunek dalszej diagnostyki.

Badania biochemiczne służą do oceny wielu procesów zachodzących w organizmie oraz pośrednio funkcji wybranych narządów.

W zależności od zakresu badania możemy oceniać m.in. parametry związane z:

• wątrobą i drogami żółciowymi,
• nerkami,gospodarką glukozową,
• białkami krwi,
• gospodarką mineralną i elektrolitową,
• trzustką i innymi narządami w zakresie odpowiednim do wybranego panelu.

Interpretacja wyników wymaga uwzględnienia m.in. wieku pacjenta, nawodnienia, żywienia, przyjmowanych leków oraz innych chorób.

W określonych sytuacjach lekarz może zlecić oznaczenie elektrolitów, parametrów gospodarki kwasowo-zasadowej, hormonów, markerów związanych z określonymi chorobami albo inne specjalistyczne badania.

Nie wykonujemy ich rutynowo u każdego pacjenta - ich przydatność zależy od objawów i wcześniejszych wyników.

Mocz dostarcza informacji przede wszystkim o układzie moczowym, ale może również wskazywać na zaburzenia dotyczące całego organizmu.

Badanie moczu może obejmować m.in.:

• ocenę barwy i przejrzystości,
• ciężar właściwy, czyli stopień zagęszczenia moczu,
• odczyn pH,
• obecność białka, glukozy, krwi i innych składników,
• badanie osadu moczu pod mikroskopem.

W zależności od wskazań lekarz może zalecić również posiew moczu lub dodatkowe oznaczenia.

Sposób pobrania próbki ma znaczenie. Mocz może być pobrany w domu do czystego pojemnika albo bezpośrednio w placówce. Do niektórych badań, zwłaszcza mikrobiologicznych, preferowany jest materiał pobrany w sposób ograniczający ryzyko zanieczyszczenia. Lekarz dobierze metodę do celu badania.

Badanie kału może być pomocne przede wszystkim w diagnostyce pasożytów jelitowych oraz wybranych problemów przewodu pokarmowego.

Lekarz może zalecić je m.in. przy:

• biegunce,
• nawracających problemach jelitowych,
• obecności śluzu lub krwi w kale,
• niewyjaśnionym chudnięciu,
• podejrzeniu pasożytów,
• kontroli po leczeniu przeciwpasożytniczym w określonych przypadkach,
• badaniach profilaktycznych dobranych do trybu życia pacjenta.

Rodzaj potrzebnego badania oraz sposób pobrania próbki zależą od tego, czego szukamy. W niektórych przypadkach lekarz może zalecić dostarczenie materiału z więcej niż jednego wypróżnienia.

Cytologia polega na mikroskopowej ocenie komórek pobranych z wybranego miejsca.

Materiał można uzyskać m.in. z:

• guzków i zmian podskórnych,
• powiększonych węzłów chłonnych,
• zmian skórnych,
• wydzieliny z ucha,
• płynów z jam ciała lub innych miejsc, jeśli istnieją odpowiednie wskazania.

Cytologia często pozwala szybko zawęzić listę możliwych przyczyn zmiany. Nie zawsze daje jednak ostateczne rozpoznanie. W części przypadków potrzebna jest biopsja i badanie histopatologiczne.

W zależności od objawów, wieku, historii podróży, kontaktu z innymi zwierzętami i wcześniejszych wyników lekarz może zalecić testy w kierunku określonych chorób zakaźnych lub inne badania specjalistyczne.

Materiałem może być krew, wymaz, mocz, kał lub inna próbka. Nie istnieje jeden uniwersalny test, który wyklucza wszystkie choroby zakaźne. Badanie dobieramy do konkretnego podejrzenia klinicznego.

Przed planowanym znieczuleniem lekarz może zalecić badania laboratoryjne pomagające ocenić stan pacjenta i dobrać bezpieczne postępowanie okołooperacyjne.

Zakres badań zależy m.in. od:

• wieku zwierzęcia,
• stanu zdrowia,
• chorób przewlekłych,
• przyjmowanych leków,
• rodzaju planowanego zabiegu,
• wyniku badania klinicznego.

Nie każdy pacjent wymaga identycznego panelu badań.

Diagnostyka laboratoryjna jest ważną częścią monitorowania wielu chorób przewlekłych.

Kontrole mogą służyć m.in. do:

• oceny, czy choroba pozostaje stabilna,
• sprawdzenia odpowiedzi na leczenie,
• wykrywania działań niepożądanych leków,
• modyfikacji dawek i dalszego planu terapii,
• porównywania wyników z wcześniejszymi badaniami.

Warto wykonywać badania w terminach zaleconych przez lekarza, nawet jeżeli pacjent czuje się dobrze. W wielu chorobach zmiany w wynikach mogą pojawić się wcześniej niż wyraźne objawy kliniczne.

Przygotowanie zależy od rodzaju badania.

Badania krwi

W przypadku części badań lekarz może zalecić określoną przerwę w podawaniu pokarmu. Nie stosuj głodówki na własną rękę u szczeniąt, kociąt, pacjentów z cukrzycą lub zwierząt z innymi chorobami, u których mogłoby to być niewskazane.

Zwierzę powinno mieć dostęp do wody, chyba że lekarz przekaże inne zalecenia.

Nie odstawiaj samodzielnie żadnych leków. Poinformuj lekarza o wszystkich przyjmowanych preparatach i godzinie ostatniego podania.

Próbka moczu

Jeżeli masz dostarczyć mocz pobrany w domu, podczas umawiania wizyty zapytaj o odpowiedni pojemnik, potrzebną ilość i sposób przechowywania. Próbka powinna być możliwie świeża, ponieważ z czasem jej właściwości mogą się zmieniać.

Próbka kału

Kał umieść w czystym, szczelnie zamkniętym pojemniku. Jeżeli lekarz zaleci pobieranie materiału przez kilka dni lub wykonanie konkretnego testu, postępuj zgodnie z otrzymaną instrukcją.

Czasami tak. W wielu sytuacjach najważniejsza jest jednak ocena zmian w czasie.

Pojedyncze odchylenie może być przejściowe, zależeć od nawodnienia, stresu, pobrania próbki, przyjmowanych leków lub innych czynników. Z tego powodu lekarz może zalecić:

• powtórzenie oznaczenia,
• rozszerzenie panelu badań,
• wykonanie badania moczu lub innych próbek,
• diagnostykę obrazową,
• kontrolę po rozpoczęciu leczenia.

Zabierz je na wizytę - również wtedy, gdy były wykonane w innej placówce. Ważne są nie tylko aktualne wartości, ale również możliwość porównania ich z wcześniejszymi wynikami.

Nie interpretuj pojedynczej nieprawidłowej wartości w oderwaniu od stanu pacjenta. Wyniki zawsze oceniamy w kontekście całego obrazu klinicznego.

Nie musisz.

Jeżeli pies lub kot ma niepokojące objawy albo potrzebuje badań profilaktycznych lub kontrolnych, zacznij od konsultacji lekarskiej. Po zbadaniu pacjenta lekarz dobierze badania, które w danej sytuacji mogą dostarczyć najbardziej potrzebnych informacji.

Jeżeli masz już skierowanie na konkretne badanie lub zalecenie pobrania materiału, podczas umawiania wizyty przekaż personelowi nazwę badania - otrzymasz informacje dotyczące przygotowania pacjenta.