Konsultacja stomatologiczna

Problemy stomatologiczne nie zawsze powodują wyraźne objawy. Zwierzę może nadal jeść mimo bólu, a pierwszą zauważalną zmianą może być nieprzyjemny zapach z jamy ustnej albo inny niż wcześniej sposób pobierania pokarmu.

Warto umówić konsultację, jeśli zauważysz m.in.:

• nieprzyjemny zapach z jamy ustnej,
• widoczny osad lub kamień nazębny,
• zaczerwienione, obrzęknięte lub krwawiące dziąsła,
• nadmierne ślinienie,
• trudności w gryzieniu lub żuciu,
• upuszczanie jedzenia z pyska,
• żucie tylko jedną stroną,
• niechęć do suchej karmy lub twardych przysmaków,
• nagłą zmianę sposobu jedzenia,
• pocieranie pyska łapą lub o przedmioty,
• niechęć do dotykania okolicy pyska,
• złamany, przebarwiony lub ruszający się ząb,
• brak zęba w miejscu, w którym powinien się znajdować,
• obrzęk pyska lub okolicy szczęki albo żuchwy. 

Powodem do konsultacji może być również zmiana zachowania – mniejsza chęć do zabawy, drażliwość czy wycofanie. Ból w jamie ustnej nie zawsze jest dla opiekuna łatwy do rozpoznania.

To nie wyklucza problemu stomatologicznego.

Psy i koty potrafią przystosować sposób pobierania pokarmu do bólu – mogą żuć inną stroną, połykać większe kawałki albo wybierać bardziej miękkie jedzenie.

Dlatego apetyt sam w sobie nie pozwala ocenić, czy jama ustna jest zdrowa.

Podczas badania przytomnego pacjenta lekarz może ocenić dużą część jamy ustnej i zauważyć m.in. kamień nazębny, stan dziąseł, złamane zęby czy inne widoczne nieprawidłowości.

Nie wszystko można jednak zobaczyć w ten sposób.

Znaczna część każdego zęba znajduje się pod linią dziąsła. To tam mogą występować zmiany dotyczące korzeni oraz otaczającej je kości.

Dlatego ząb, który z zewnątrz nie wygląda niepokojąco, nie zawsze jest zdrowy.

Szczególne znaczenie ma to u kotów, u których mogą występować bolesne zmiany resorpcyjne zębów, nie zawsze możliwe do pełnej oceny podczas oglądania jamy ustnej u przytomnego pacjenta.

1. Zaczynamy od rozmowy

Lekarz zapyta m.in. o:

• sposób żywienia,
• apetyt i ewentualne zmiany sposobu jedzenia,
• zauważone problemy z gryzieniem lub żuciem,
• nieprzyjemny zapach z jamy ustnej,
• wcześniejsze zabiegi stomatologiczne,
• choroby przewlekłe,
• przyjmowane leki,
• wcześniejsze problemy związane ze znieczuleniem.

2. Badamy pacjenta i jamę ustną

Lekarz ocenia ogólny stan zwierzęcia oraz – w zakresie możliwym u przytomnego pacjenta – jamę ustną.

Sprawdza m.in.:

• zęby,
• dziąsła,
• obecność osadu i kamienia nazębnego,
• widoczne uszkodzenia zębów,
• stan błony śluzowej,
• inne zauważalne nieprawidłowości.

Takie badanie pozwala wstępnie ocenić problem i zdecydować, czy potrzebne jest dalsze postępowanie stomatologiczne.

3. Jeżeli potrzebny jest zabieg – planujemy dalsze postępowanie

Jeżeli stan jamy ustnej wymaga dokładniejszej diagnostyki lub leczenia, lekarz kwalifikuje pacjenta do zabiegu w znieczuleniu ogólnym.

Przed zabiegiem omawiamy:

• planowane postępowanie,
• potrzebne przygotowanie pacjenta,
• zakres badań przed znieczuleniem,
• możliwy zakres leczenia,
• przewidywany zakres kosztów.

Ważne jest jednak, aby pamiętać, że ostatecznego zakresu leczenia stomatologicznego nie zawsze można określić podczas badania przytomnego pacjenta.

Pełny obraz sytuacji uzyskujemy czasem dopiero po dokładnym badaniu jamy ustnej i wykonaniu RTG stomatologicznego w znieczuleniu.

Zabieg stomatologiczny to coś więcej niż usunięcie widocznego kamienia nazębnego.

W zależności od stanu jamy ustnej pacjenta może obejmować:

• dokładne badanie jamy ustnej w znieczuleniu,
• ocenę poszczególnych zębów i tkanek przyzębia,
• wewnątrzustne RTG stomatologiczne,
• skaling, czyli usunięcie osadu i kamienia nazębnego,
• polerowanie zębów,
• leczenie wykrytych zmian,
• ekstrakcję zębów, których nie można zachować,
• kontrolne zdjęcia RTG po ekstrakcji.

Zakres postępowania dobieramy do tego, co rzeczywiście stwierdzimy u danego pacjenta.

To, co widzimy ponad dziąsłem, jest tylko częścią zęba.

Wewnątrzustne RTG pozwala ocenić m.in.:

• korzenie zębów,
• kość otaczającą zęby,
• zmiany zapalne w okolicy korzeni,
• zaawansowanie chorób przyzębia,
• złamania korzeni,
• pozostawione fragmenty korzeni,
• zęby zatrzymane lub niewyrżnięte,
• zmiany resorpcyjne – szczególnie istotne u kotów.

RTG może być wykonywane również po usunięciu zęba, aby ocenić miejsce ekstrakcji i potwierdzić usunięcie korzeni.

Dokładne badanie i leczenie jamy ustnej wymaga dostępu do wszystkich powierzchni zębów, przestrzeni pod linią dziąseł oraz możliwości wykonania precyzyjnych zdjęć RTG.

Pacjent musi pozostawać nieruchomo, a lekarz powinien mieć możliwość bezpiecznego i dokładnego przeprowadzenia wszystkich potrzebnych procedur.

Znieczulenie ogólne pozwala:

• dokładnie zbadać jamę ustną,
• wykonać wewnątrzustne zdjęcia RTG,
• oczyścić powierzchnie zębów również w miejscach niedostępnych u przytomnego zwierzęcia,
• przeprowadzić potrzebne leczenie,
• zapewnić kontrolę bólu podczas wykonywanych procedur.

Przed znieczuleniem każdy pacjent jest oceniany indywidualnie, a sposób przygotowania i plan znieczulenia dobieramy do jego wieku, stanu zdrowia i planowanego zakresu zabiegu.

To sytuacja, która może się zdarzyć.

Niektóre zmiany stają się widoczne dopiero po dokładnym badaniu jamy ustnej albo na zdjęciu RTG. Dlatego przed zabiegiem lekarz omawia z Tobą możliwe scenariusze i przewidywany zakres leczenia.

Jeżeli w trakcie diagnostyki okaże się, że ząb jest źródłem bólu lub jego stan nie pozwala na pozostawienie go w jamie ustnej, może być konieczna ekstrakcja.

Naszym celem nie jest zachowanie zęba za wszelką cenę, ale usunięcie źródła bólu i przywrócenie zdrowia jamy ustnej.

Zakres możliwego postępowania oraz zasady podejmowania decyzji podczas zabiegu ustalamy z opiekunem wcześniej.

Ponieważ diagnostyka i leczenie stomatologiczne wykonywane są w znieczuleniu ogólnym, pacjent wymaga wcześniejszego przygotowania.

Przed planowanym zabiegiem:

• pacjent powinien zostać zbadany przez lekarza,
• w zależności od wieku i stanu zdrowia lekarz może zalecić badania laboratoryjne lub dodatkową diagnostykę,
• należy poinformować o wszystkich chorobach przewlekłych i wcześniejszych problemach związanych ze znieczuleniem,
• przygotuj listę wszystkich przyjmowanych leków i suplementów wraz z dawkowaniem.

Otrzymasz również indywidualne zalecenia dotyczące przerwy w podawaniu pokarmu przed znieczuleniem.

Nie odstawiaj samodzielnie żadnych leków. Jeżeli sposób ich podawania przed zabiegiem powinien zostać zmieniony, lekarz przekaże odpowiednie zalecenia.

Nie warto czekać z oceną jamy ustnej do momentu, kiedy zwierzę przestanie jeść albo pojawi się wyraźny ból.

Regularna kontrola pozwala wcześniej zauważyć m.in. narastający kamień nazębny, zapalenie dziąseł, uszkodzenie zęba czy inne zmiany wymagające dalszej diagnostyki.

Podczas wizyt lekarz ocenia jamę ustną również jako element badania klinicznego. Jeśli zauważy nieprawidłowość, może zalecić konsultację stomatologiczną lub zaplanowanie dalszego postępowania.

Po zabiegu stomatologicznym otrzymasz również zalecenia dotyczące dalszej opieki nad jamą ustną i terminu kolejnej kontroli.

Nie musisz.

Jeżeli zauważasz kamień nazębny, nieprzyjemny zapach z jamy ustnej, zmianę sposobu jedzenia, uszkodzony ząb albo po prostu dawno nikt nie oceniał stanu jamy ustnej Twojego zwierzęcia – zacznij od konsultacji.

Zbadamy pacjenta i zaplanujemy dalsze postępowanie.