Konsultacja okulistyczna

Problemy okulistyczne nie zawsze wyglądają groźnie od początku. Zwierzę może jedynie częściej mrugać, pocierać pyszczek łapą albo unikać światła. Z drugiej strony niektóre objawy pojawiają się nagle i mogą wymagać pilnej pomocy.

Nie musisz wiedzieć, czy problem dotyczy rogówki, soczewki, siatkówki czy innej części oka. Zadaniem konsultacji jest ustalenie, skąd mogą pochodzić objawy i jakie badania będą potrzebne.

Zwróć uwagę, jeśli zwierzę:

• mruży jedno lub oba oczy,
• często mruga albo trzyma oko przymknięte,
• pociera oko łapą lub o przedmioty,
• unika światła,
• niechętnie pozwala dotykać okolicy głowy lub oka,
• staje się niespokojne albo wyraźnie mniej aktywne.

Ból oka zawsze wymaga oceny. Jego przyczyną może być m.in. uszkodzenie powierzchni oka, ciało obce, stan zapalny lub podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe.

Konsultacji wymagają m.in.:

• zaczerwienienie spojówek,
• nasilone łzawienie,
• śluzowy, ropny lub krwisty wypływ,
• sklejanie powiek,
• nawracający wypływ tylko z jednego oka,
• obrzęk powiek lub tkanek wokół oka.

Sam wygląd wydzieliny nie pozwala określić przyczyny problemu. Podobne objawy mogą występować w różnych chorobach, dlatego ważne jest zbadanie oka przed rozpoczęciem leczenia.

Umów konsultację, jeśli zauważysz:

• zmętnienie lub niebieskawe zabarwienie rogówki,
• białą, szarą lub inną zmianę widoczną w obrębie źrenicy,
• zmianę koloru tęczówki,
• nierówną powierzchnię rogówki,
• widoczną zmianę lub guzek na powiece,
• powiększenie albo wyraźne zmniejszenie gałki ocznej,
• wysunięcie trzeciej powieki,
• nieprawidłowe ustawienie lub wywinięcie powieki.

Nie każda zmiana wyglądu oka oznacza utratę wzroku, ale każda nowa lub postępująca nieprawidłowość powinna zostać oceniona przez lekarza.

Zwróć uwagę, jeśli pies lub kot:

• zaczyna wpadać na przedmioty,
• niepewnie porusza się po zmroku lub w nowym otoczeniu,
• nie chce schodzić po schodach albo skakać,
• ma trudność ze znalezieniem miski, zabawki lub opiekuna,
• wydaje się przestraszony przy nagłym zbliżeniu ręki lub przedmiotu,
• ma źrenice różnej wielkości albo reagujące inaczej niż wcześniej.

Pogorszenie widzenia może rozwijać się stopniowo albo pojawić się nagle. Nagła utrata widzenia wymaga pilnej oceny.

Pilnej konsultacji wymagają m.in.:

• uraz po uderzeniu, zadrapaniu lub pogryzieniu,
• podejrzenie ciała obcego pod powieką lub w rogówce,
• krwawienie z oka lub okolicy oka,
• widoczna rana powieki,
• nagłe silne mrużenie po spacerze w wysokiej trawie lub zaroślach,
• kontakt oka z substancją drażniącą lub chemiczną.

Nie próbuj samodzielnie usuwać ciała obcego wbitego w oko ani uciskać gałki ocznej.

Niektóre problemy okulistyczne mogą w krótkim czasie doprowadzić do trwałego uszkodzenia oka lub pogorszenia widzenia.

Nie czekaj na planowy termin wizyty, jeśli u psa lub kota wystąpi m.in.:

• nagła utrata widzenia,
• silny ból oka lub nagłe, bardzo nasilone mrużenie,
• uraz gałki ocznej lub powieki,
• wysunięcie gałki ocznej z oczodołu,
• widoczne przebicie albo głęboka rana rogówki,
• gwałtowne powiększenie oka, silne zmętnienie lub inne nagłe zmiany jego wyglądu,
• nagłe pogorszenie stanu po kontakcie oka z substancją drażniącą,
• krwawienie do oka lub z jego okolicy.

W takiej sytuacji zakres diagnostyki i kolejność postępowania ustala lekarz na podstawie aktualnego stanu pacjenta.

1. Zaczynamy od dokładnego wywiadu

W okulistyce ważne są zarówno aktualne objawy, jak i tempo ich pojawienia się.

Lekarz zapyta m.in. o:

• moment zauważenia problemu,
• to, czy objawy pojawiły się nagle czy narastały stopniowo,
• ból, mrużenie i pocieranie oka,
• rodzaj wypływu,
• wcześniejsze choroby oczu,
• urazy,
• wcześniejsze zabiegi okulistyczne,
• stosowane krople, maści i inne leki,
• choroby przewlekłe oraz aktualne leczenie.

Jeśli objaw pojawia się tylko okresowo, zdjęcie lub krótki film wykonany w domu może być bardzo pomocny.

2. Oglądamy oczy i oceniamy widzenie

Badanie zaczyna się od oceny wyglądu oczu i ich okolicy. Lekarz porównuje obie strony, ocenia ustawienie gałek ocznych, powieki, spojówki oraz reakcje związane z widzeniem i pracą źrenic.

W zależności od potrzeb może oceniać m.in.:

• symetrię i ustawienie oczu,
• powieki i trzecią powiekę,
• spojówki,
• rogówkę,
• reakcje źrenic na światło,
• odruchy związane z widzeniem,
• przednią część oka,
• soczewkę i struktury wewnątrz oka.

3. Wykonujemy podstawowe testy okulistyczne

Pełna pierwsza konsultacja okulistyczna obejmuje zestaw podstawowych badań, które pozwalają ocenić powierzchnię oka, ciśnienie wewnątrzgałkowe oraz struktury przedniego i tylnego odcinka oka.

W ramach pierwszej konsultacji wykonujemy:

• test Schirmera - służący do oceny produkcji łez,
• barwienie fluoresceiną - pomocne w wykrywaniu uszkodzeń rogówki i ocenie jej powierzchni,
• pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego,
• badanie lampą szczelinową,
• badanie soczewki i dna oka po rozszerzeniu źrenic.

Kolejność poszczególnych elementów badania może być dostosowana do stanu oka i współpracy pacjenta.

4. W razie potrzeby rozszerzamy diagnostykę

Jeżeli podstawowe badanie nie wyjaśnia przyczyny problemu albo charakter zmian wymaga dokładniejszej oceny, lekarz może zalecić dodatkowe badania.

W zależności od sytuacji mogą to być m.in.:

• cytologia lub badanie materiału pobranego z powierzchni oka,
• posiew i badanie mikrobiologiczne,
• płukanie dróg łzowych,
• USG gałki ocznej,
• badania krwi lub inne badania ogólne, jeśli zmiany w oku mogą mieć związek z chorobą całego organizmu,
• bardziej specjalistyczna diagnostyka okulistyczna lub konsultacja w ośrodku referencyjnym.

O potrzebie dodatkowych badań decyduje lekarz po zbadaniu pacjenta.

5. Omawiamy leczenie i dalsze kontrole

Po zakończeniu konsultacji lekarz omawia z opiekunem:

• stwierdzone nieprawidłowości,
• najbardziej prawdopodobną przyczynę objawów,
• potrzebne leczenie,
• sposób i częstotliwość podawania leków do oczu,
• potrzebę dodatkowej diagnostyki,
• termin kontroli,
• objawy, które powinny skłonić do wcześniejszego kontaktu z placówką.

W chorobach okulistycznych kontrola bywa bardzo ważną częścią leczenia. Stan rogówki, ciśnienie w oku czy odpowiedź na terapię mogą zmieniać się w krótkim czasie.

Na wizytę zabierz:

• wcześniejszą dokumentację medyczną,
• opisy wcześniejszych badań okulistycznych, jeśli były wykonywane,
• listę wszystkich stosowanych kropli, maści i leków wraz z dawkowaniem,
• informacje o chorobach przewlekłych i innych przyjmowanych lekach.

Jeżeli to możliwe, nie czyść intensywnie oka bezpośrednio przed wizytą, aby lekarz mógł ocenić charakter wydzieliny i wygląd okolicy oka. Nie stosuj nowych kropli ani maści bez wcześniejszego zalecenia lekarza.

Nie odstawiaj samodzielnie leków już zaleconych. Jeśli przed badaniem sposób ich podawania powinien zostać zmieniony, otrzymasz odpowiednie zalecenia.

Do większości konsultacji okulistycznych pacjent nie musi być na czczo. Jeżeli planowana procedura może wymagać sedacji lub znieczulenia, odpowiednie informacje otrzymasz podczas umawiania wizyty.

Okulistyka to nie tylko diagnostyka nowych problemów.

Regularnych kontroli mogą wymagać m.in. pacjenci:

• leczeni z powodu przewlekłych chorób rogówki lub spojówek,
• z zaburzeniami produkcji łez,
• z jaskrą lub innymi problemami dotyczącymi ciśnienia wewnątrzgałkowego,
• po urazach i zabiegach okulistycznych,
• z chorobami soczewki lub siatkówki,
• wymagający długotrwałego stosowania leków do oczu.

Częstotliwość kontroli oraz zakres wykonywanych badań dobieramy indywidualnie do choroby i stanu pacjenta.

Nie musisz.

Jeżeli zauważasz mrużenie, zaczerwienienie, wypływ, zmianę wyglądu oka, uraz albo pogorszenie widzenia, zacznij od konsultacji.

Zbadamy pacjenta i zaplanujemy dalsze postępowanie.