USG – badania ultrasonograficzne

Ultrasonografia wykorzystuje fale ultradźwiękowe do tworzenia obrazu narządów i tkanek w czasie rzeczywistym.

Nie wykorzystuje promieniowania rentgenowskiego, jest bezbolesna i w większości przypadków może być wykonana u przytomnego pacjenta.

USG pozwala ocenić m.in. wielkość, kształt, strukturę i położenie narządów, obecność nieprawidłowych zmian lub płynu, a w odpowiednich badaniach również ruch struktur i przepływ krwi.

W zależności od problemu pacjenta wykonujemy różne rodzaje badań USG.

Co możemy ocenić?

USG jamy brzusznej umożliwia ocenę wielu narządów podczas jednego badania, m.in.:

• wątroby,
• pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych,
• śledziony,
• nerek,
• nadnerczy,
• pęcherza moczowego,
• żołądka,
• jelit,
• trzustki,
• węzłów chłonnych,
• otrzewnej,
• gruczołu krokowego u samców,
• macicy i jajników u samic – w zakresie, w jakim są możliwe do uwidocznienia.

USG pozwala ocenić strukturę tych narządów oraz wykryć wiele zmian, których nie można rozpoznać na podstawie samego badania klinicznego.

Kiedy warto rozważyć USG jamy brzusznej?

Porozmawiaj z lekarzem o dalszej diagnostyce, jeśli u psa lub kota występują m.in.:

• nawracające lub utrzymujące się wymioty,
• przewlekła albo nawracająca biegunka,
• utrata apetytu lub wyraźna zmiana apetytu,
• niewyjaśnione chudnięcie,
• bolesność brzucha,
• powiększenie obrysu brzucha,
• przewlekłe zaparcia lub inne problemy z wypróżnianiem,
• nawracające problemy ze strony przewodu pokarmowego,
• nieprawidłowe wyniki badań krwi,
• podejrzenie powiększenia narządu lub obecności zmiany,
• wcześniej rozpoznana choroba wymagająca okresowej kontroli obrazowej.

USG może być również elementem dalszej diagnostyki nieprawidłowości wykrytych podczas badania klinicznego lub badań laboratoryjnych.

Jak przygotować do badania Twojego pupila ?

Jeżeli lekarz nie zaleci inaczej:

• nie podawaj pokarmu przez około 8 godzin przed badaniem,
• zapewnij zwierzęciu normalny dostęp do wody,
• jeżeli to możliwe, nie pozwalaj pacjentowi oddać moczu bezpośrednio przed wizytą,
• nie odstawiaj samodzielnie leków przyjmowanych na stałe.
• U szczeniąt, kociąt, pacjentów z cukrzycą oraz zwierząt, u których dłuższa przerwa w karmieniu może być niewskazana, przygotowanie ustalamy indywidualnie.

Czy trzeba wygolić sierść?

Tak – w większości przypadków dokładne USG jamy brzusznej wymaga wygolenia sierści na badanym obszarze.

To nie kwestia kosmetyczna. Powietrze znajdujące się pomiędzy włosami utrudnia przenikanie ultradźwięków i może znacząco pogorszyć jakość obrazu.

Jest to badanie skoncentrowane przede wszystkim na ocenie:

• nerek,
• miedniczek nerkowych,
• moczowodów – w zakresie możliwym do uwidocznienia,
• pęcherza moczowego,
• dostępnych w badaniu odcinków cewki moczowej.

Kiedy warto rozważyć badanie?

Wskazaniem do konsultacji i dalszej diagnostyki mogą być m.in.:

• częstsze niż zwykle oddawanie moczu,
• oddawanie małych ilości moczu,
• parcie na mocz,
• bolesność przy oddawaniu moczu,
• krew w moczu,
• nawracające zakażenia dróg moczowych,
• nieprawidłowe wyniki badania moczu,
• zwiększone pragnienie i zwiększona ilość oddawanego moczu,
• wcześniej rozpoznana kamica,
• choroba nerek wymagająca monitorowania,
• oddawanie moczu poza kuwetą przez kota, jeżeli wcześniej tego nie robił.

USG jest jedną z metod wykorzystywanych m.in. w diagnostyce zmian w nerkach, pęcherzu oraz niedrożności dróg moczowych.

Jak przygotować pacjenta?

Dla prawidłowej oceny pęcherza bardzo ważne jest jego odpowiednie wypełnienie.

Jeżeli stan pacjenta na to pozwala:

• postaraj się, aby pies nie oddawał moczu przez około 2–3 godziny przed badaniem,
• kot przed wizytą może pozostać przez odpowiedni czas bez dostępu do kuwety,
• zapewnij zwierzęciu swobodny dostęp do wody.

Jeżeli badanie ma obejmować jednocześnie pełną ocenę jamy brzusznej, lekarz może zalecić również pozostawienie pacjenta na czczo.

Ważne: jeśli zwierzę bezskutecznie próbuje oddać mocz, oddaje jedynie pojedyncze krople, jest niespokojne lub wyraźnie cierpi, nie czekaj na planowe USG. Niedrożność dróg moczowych może wymagać pilnej pomocy lekarskiej.

Badanie pozwala ocenić wybrane struktury układu rozrodczego.

U samic może obejmować m.in. macicę i jajniki, a u samców gruczoł krokowy, jądra oraz inne dostępne ultrasonograficznie struktury.

Kiedy warto rozważyć badanie?

U samic m.in. w przypadku:

• nieprawidłowego wypływu z dróg rodnych,
• zaburzeń cyklu,
• podejrzenia choroby macicy lub jajników,
• problemów z płodnością,
• nieprawidłowości stwierdzonych podczas badania klinicznego.

U samców m.in. przy:

• podejrzeniu powiększenia lub choroby prostaty,
• trudnościach z oddawaniem moczu lub kału,
• nieprawidłowościach w obrębie jąder,
• podejrzeniu wnętrostwa,
• problemach z płodnością.

Jak przygotować pacjenta?

Przy ocenie macicy, jajników lub prostaty pomocny jest umiarkowanie wypełniony pęcherz moczowy.

Dlatego, o ile lekarz nie zaleci inaczej:

• nie pozwalaj zwierzęciu oddać moczu bezpośrednio przed badaniem,
• zapewnij dostęp do wody,
• przy szerszej ocenie jamy brzusznej może zostać zalecona około 8-godzinna przerwa w karmieniu.

Do badania jąder specjalne przygotowanie zazwyczaj nie jest potrzebne.

USG umożliwia potwierdzenie ciąży oraz ocenę rozwoju i żywotności płodów.

Podczas badania możemy m.in.:

• potwierdzić obecność ciąży,
• ocenić żywotność płodów,
• obserwować ich rozwój,
• ocenić czynność serca płodów,
• w przybliżeniu ocenić etap ciąży.

Kiedy warto wykonać USG?

Badanie można zaplanować:

• po planowanym kryciu w celu potwierdzenia ciąży,
• gdy istnieje możliwość nieplanowanego krycia,
• w celu kontroli przebiegu wcześniej potwierdzonej ciąży,
• gdy lekarz chce ocenić rozwój lub żywotność płodów.

Największą przydatność w potwierdzaniu ciąży USG ma zwykle około 25.–35. dnia ciąży. Badanie wykonane zbyt wcześnie może nie potwierdzić istniejącej ciąży.

USG nie jest natomiast najlepszą metodą dokładnego określania liczby płodów. W późniejszym okresie ciąży lekarz może w tym celu zalecić RTG.

Jak przygotować pacjentkę?

Najczęściej nie jest wymagane szczególne przygotowanie.

We wczesnym okresie ciąży pomocne może być umiarkowane wypełnienie pęcherza. W zależności od terminu badania personel przekaże odpowiednie zalecenia podczas umawiania wizyty.

Do uzyskania dobrej jakości obrazu może być konieczne wygolenie fragmentu sierści na brzuchu.

Echokardiografia to specjalistyczne badanie ultrasonograficzne serca.

Pozwala ocenić m.in.:

• wielkość poszczególnych jam serca,
• budowę i ruchomość jego ścian,
• zastawki,
• kurczliwość mięśnia sercowego,
• przepływ krwi przez serce i duże naczynia,
• obecność niektórych wad wrodzonych,
• nabyte choroby serca,
• obecność płynu w worku osierdziowym.

Techniki dopplerowskie umożliwiają dodatkowo ocenę kierunku i prędkości przepływu krwi.

Kiedy warto rozważyć echo serca?

Lekarz może zalecić badanie m.in., gdy:

• podczas osłuchiwania serca stwierdzono szmer,
• wykryto zaburzenia rytmu,
• pies lub kot ma wcześniej rozpoznaną chorobę serca,
• zwierzę gorzej toleruje wysiłek,
• występują epizody osłabienia lub omdlenia,
• pojawia się niepokojące przyspieszenie oddechu w spoczynku,
• inne badania wskazują na możliwość choroby serca,
• przed planowanym znieczuleniem istnieją wskazania do dokładniejszej oceny układu krążenia.

Kaszel może mieć wiele przyczyn i nie oznacza automatycznie choroby serca – dlatego w takim przypadku właściwe badanie powinien dobrać lekarz.

Jak przygotować pacjenta?

Do standardowego echo serca:

• pacjent zazwyczaj nie musi być na czczo,
• może normalnie pić wodę,
• leków kardiologicznych nie należy samodzielnie odstawiać ani zmieniać ich dawkowania,
• warto zabrać wyniki wcześniejszych badań, wypisy oraz listę aktualnie przyjmowanych leków.

Badanie zazwyczaj wykonuje się bez sedacji.

Do uzyskania właściwego obrazu może być konieczne wygolenie niewielkich fragmentów sierści po obu stronach klatki piersiowej.

USG klatki piersiowej stanowi uzupełnienie innych metod obrazowania, szczególnie RTG.

Pozwala oceniać przede wszystkim struktury znajdujące się przy ścianie klatki piersiowej, m.in.:

• opłucną,
• obecność płynu w jamie opłucnej,
• obwodowe fragmenty płuc,
• wybrane zmiany znajdujące się przy powierzchni płuca,
• przeponę,
• niektóre zmiany guzowate.

USG może być również wykorzystywane podczas pobierania płynu lub materiału do dalszych badań.

Kiedy może być potrzebne?

Lekarz może zalecić USG m.in. w przypadku:

• nieprawidłowości stwierdzonych w RTG klatki piersiowej,
• podejrzenia obecności płynu,
• potrzeby dokładniejszej oceny określonej zmiany,
• planowania pobrania materiału pod kontrolą USG,
• wybranych problemów dotyczących opłucnej lub obwodowych części płuc.

USG i RTG klatki piersiowej nie są badaniami zamiennymi – dostarczają innych informacji i w wielu przypadkach wzajemnie się uzupełniają.

Jak przygotować pacjenta?

Zazwyczaj nie jest wymagane pozostawienie zwierzęcia na czczo.

W zależności od lokalizacji badanej struktury może być konieczne wygolenie niewielkiego fragmentu sierści.

U pacjentów mających problemy z oddychaniem sposób przeprowadzenia badania zawsze dostosowujemy do ich aktualnego stanu.

Badanie pozwala ocenić dostępne ultrasonograficznie struktury szyi, m.in.:

• tarczycę,
• okoliczne węzły chłonne,
• ślinianki,
• tkanki miękkie,
• wybrane zmiany guzowate i torbielowate.

Kiedy warto rozważyć badanie?

Lekarz może zalecić USG, gdy:

• na szyi pojawił się guzek lub zgrubienie,
• stwierdzono powiększenie węzłów chłonnych,
• podejrzewana jest zmiana w obrębie tarczycy,
• występują nieprawidłowości ślinianek,
• konieczna jest dokładniejsza ocena zmiany przed pobraniem materiału.

Jak przygotować pacjenta?

Specjalne przygotowanie zazwyczaj nie jest wymagane.

Pacjent nie musi pozostawać na czczo, chyba że planowana procedura może wymagać sedacji.

Do badania może być konieczne wygolenie fragmentu sierści na szyi.

USG pozwala ocenić zmiany znajdujące się pod skórą i w tkankach miękkich.

Mogą to być m.in.:

• guzki i guzy,
• obrzęki,
• ropnie,
• krwiaki,
• torbiele,
• nieprawidłowe węzły chłonne,
• zmiany mięśni i innych tkanek miękkich.

Badanie może pomóc określić wielkość, strukturę i położenie zmiany oraz jej relację z otaczającymi tkankami.

Kiedy warto zgłosić zmianę lekarzowi?

Warto skonsultować:

• każdy nowo zauważony guzek,
• zmianę, która powiększa się lub zmienia,
• zgrubienie utrzymujące się przez dłuższy czas,
• bolesny obrzęk,
• nawracającą zmianę w tym samym miejscu,
• zmianę, której charakteru nie można określić podczas samego badania klinicznego.

Nie każda taka zmiana wymaga USG. Lekarz po jej zbadaniu zdecyduje, czy bardziej odpowiednia będzie ultrasonografia, cytologia, biopsja czy inna metoda diagnostyczna.

Jak przygotować pacjenta?

Zwykle nie jest wymagane specjalne przygotowanie.

Badany obszar może wymagać wygolenia sierści.

Jeżeli podczas tej samej wizyty planowane jest pobranie materiału, lekarz może przekazać dodatkowe zalecenia.

W określonych wskazaniach ultrasonografia może uzupełniać diagnostykę ortopedyczną.

Pozwala oceniać wybrane:

• mięśnie,
• ścięgna,
• więzadła,
• elementy stawów,
• tkanki okołostawowe,
• zmiany pourazowe,
• krwiaki i zbiorniki płynu.

Kiedy może być potrzebne?

Lekarz może zalecić USG m.in. przy:

• utrzymującej się lub nawracającej kulawiźnie,
• podejrzeniu uszkodzenia mięśnia lub ścięgna,
• miejscowej bolesności tkanek miękkich,
• obrzęku,
• urazie,
• potrzebie kontroli procesu gojenia.

W zależności od problemu właściwym badaniem może być USG, RTG lub inna metoda obrazowania.

Jak przygotować pacjenta?

Pacjent zazwyczaj nie musi być na czczo, o ile nie przewiduje się sedacji.

Badany obszar wymaga najczęściej dokładnego wygolenia sierści.

Czasami zobaczenie zmiany nie wystarcza, żeby określić jej charakter.

Ultrasonografia może być wykorzystana do bardzo precyzyjnego prowadzenia igły podczas pobierania materiału diagnostycznego.

Pod kontrolą USG lekarz może m.in.:

• wykonać biopsję cienkoigłową,
• pobrać materiał do badania cytologicznego,
• wykonać w określonych wskazaniach biopsję gruboigłową,
• pobrać płyn,
• wykonać punkcję wybranej zmiany.

Kiedy wykonuje się takie procedury?

Najczęściej wtedy, gdy podczas wcześniejszego badania wykryto zmianę, której charakteru nie można określić na podstawie samego obrazu USG.

O możliwości i bezpieczeństwie pobrania materiału zawsze decyduje lekarz.

Jak przygotować pacjenta?

Przygotowanie zależy od rodzaju i lokalizacji planowanej procedury.

Pacjent może wymagać:

• pozostawienia na czczo,
• sedacji lub krótkiego znieczulenia,
• wcześniejszego wykonania morfologii krwi,
• oznaczenia parametrów krzepnięcia,
• wykonania innych badań laboratoryjnych.

Jeżeli zwierzę przyjmuje leki wpływające na krzepnięcie krwi, koniecznie poinformuj o tym lekarza. Nie odstawiaj żadnych leków samodzielnie.

Dokładne zalecenia przekazujemy indywidualnie przed procedurą.